Tóm tắt nhanh
- VietQR là thương hiệu chung do NAPAS cùng các ngân hàng ra mắt ngày 15/06/2021 cho dịch vụ thanh toán, chuyển khoản bằng mã QR; mã tuân thủ chuẩn thanh toán QR của EMVCo.
- Mã QR tĩnh chỉ chứa thông tin tài khoản nhận và dùng được nhiều lần; mã QR động được tạo cho từng giao dịch, có sẵn số tiền và nội dung chuyển khoản.
- Khi khách chuyển khoản tự do, doanh nghiệp thường gặp ba lỗi khó đối soát: ghi sai hoặc thiếu nội dung, chuyển gộp nhiều hoá đơn và chuyển thiếu tiền.
- Gắn mỗi hoá đơn với một mã QR có đúng số tiền và một mã tham chiếu riêng trong nội dung giúp hệ thống đề xuất khớp giao dịch với hoá đơn khi tiền về.
- Chỉ xác nhận đã thu khi thấy giao dịch trên sao kê hoặc thông báo của ngân hàng, không dựa vào ảnh chụp màn hình chuyển khoản, và kiểm tra định kỳ các mã QR in tại điểm bán.
VietQR là gì và ai vận hành
Theo Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS), VietQR là nhận diện thương hiệu chung cho các dịch vụ thanh toán, chuyển khoản bằng mã QR, được xử lý qua mạng lưới NAPAS và các ngân hàng thành viên. NAPAS cùng 14 ngân hàng thành viên ra mắt thương hiệu này và dịch vụ Chuyển nhanh NAPAS247 bằng mã QR ngày 15/06/2021.
Mã VietQR tuân thủ tiêu chuẩn thanh toán QR của EMVCo (tổ chức chuẩn hoá kỹ thuật thanh toán quốc tế) và bộ Tiêu chuẩn cơ sở cho mã QR do Ngân hàng Nhà nước ban hành theo Quyết định 1928/QĐ-NHNN. Nhờ dùng chung một chuẩn, mã do ngân hàng này tạo có thể quét bằng ứng dụng của ngân hàng khác trong mạng lưới.
Thông tin được mã hoá trong mã VietQR có thể gồm: số tài khoản, mã ngân hàng, số tiền, nội dung thanh toán và thông tin đơn hàng. Người trả tiền quét mã bằng ứng dụng ngân hàng, kiểm tra thông tin người nhận rồi xác nhận, không phải gõ lại số tài khoản.
QR tĩnh và QR động khác nhau thế nào
Chuẩn EMVCo phân biệt hai loại mã do người bán hiển thị: mã tĩnh (dùng lại nhiều lần) và mã động (tạo riêng cho từng giao dịch). Trong thực tế ở Việt Nam, "QR động" thường được hiểu là mã QR chuyển khoản có sẵn số tiền và nội dung cho một khoản thu cụ thể.
| Tiêu chí | QR tĩnh | QR động |
|---|---|---|
| Thông tin chứa trong mã | Ngân hàng, số tài khoản nhận (có thể kèm tên) | Ngân hàng, số tài khoản, số tiền, nội dung chuyển khoản |
| Số lần dùng | Nhiều lần, thường in sẵn tại quầy hoặc trên báo giá | Một lần, gắn với một đơn hàng hoặc hoá đơn |
| Ai nhập số tiền | Người chuyển tự gõ | Đã có sẵn trong mã |
| Nội dung chuyển khoản | Người chuyển tự ghi, dễ thiếu hoặc sai | Có sẵn mã tham chiếu do doanh nghiệp đặt |
| Khả năng đối chiếu tự động | Thấp, thường phải kiểm tra thủ công | Cao hơn, vì có số tiền và mã tham chiếu để so khớp |
| Phù hợp với | Bán lẻ tại quầy, khoản thu nhỏ, lặp lại | Hoá đơn B2B, công nợ, đơn hàng có giá trị xác định |
Lưu ý: tuỳ ứng dụng ngân hàng, người chuyển có thể vẫn sửa được số tiền hoặc nội dung sau khi quét. Vì vậy mã QR động giảm sai sót chứ không loại bỏ hoàn toàn nhu cầu đối soát.
Một giao dịch thanh toán QR diễn ra thế nào
Với chuyển khoản bằng VietQR, tiền đi qua dịch vụ Chuyển nhanh NAPAS247 giữa ngân hàng của người trả và ngân hàng của doanh nghiệp. Theo NAPAS, giao dịch được xử lý theo thời gian thực, 24 giờ mỗi ngày và 7 ngày mỗi tuần.
- Doanh nghiệp tạo mã: trong ứng dụng ngân hàng, trên vietqr.net hoặc bằng phần mềm có chức năng tạo mã QR thanh toán.
- Khách quét mã: mở ứng dụng ngân hàng, chọn quét QR hoặc tải ảnh mã đã lưu, kiểm tra tên người nhận, số tiền, nội dung.
- Khách xác nhận: xác thực giao dịch theo quy định của ngân hàng (mã OTP, sinh trắc học…).
- Tiền về tài khoản doanh nghiệp: ngân hàng của doanh nghiệp ghi có và gửi thông báo chuyển khoản (biến động số dư) qua ứng dụng, SMS hoặc kênh kết nối dữ liệu.
- Doanh nghiệp ghi nhận: đối chiếu giao dịch với hoá đơn, gạch công nợ và lưu chứng từ.
Theo thông báo của NAPAS khi ra mắt, mỗi giao dịch Chuyển nhanh NAPAS247 bằng mã VietQR có hạn mức dưới VND 500.000.000. Phí chuyển khoản (nếu có) do ngân hàng của người chuyển quy định theo biểu phí riêng, vì vậy doanh nghiệp nên kiểm tra biểu phí hiện hành của ngân hàng mình và thông báo rõ cho khách khi cần.
Vì sao doanh nghiệp B2B khó đối soát khi khách chuyển khoản tự do
Khi chỉ đưa số tài khoản hoặc mã QR tĩnh, khách hàng tự quyết định số tiền và nội dung. Với doanh nghiệp có hàng trăm hoá đơn mỗi tháng, kế toán phải đọc từng dòng sao kê để đoán giao dịch thuộc khách nào, hoá đơn nào.
| Tình huống | Ví dụ (minh hoạ) | Hệ quả |
|---|---|---|
| Sai hoặc thiếu nội dung | Nội dung chỉ ghi "CK tien hang" hoặc tên người chuyển là cá nhân, không phải tên công ty | Không biết tiền của khách nào, hoá đơn nào |
| Chuyển gộp | Một lần chuyển VND 85.000.000 cho ba hoá đơn VND 30.000.000, VND 25.000.000 và VND 30.000.000 | Phải tách khoản, dễ gạch nhầm hoá đơn |
| Chuyển thiếu | Hoá đơn VND 50.000.000, khách chuyển VND 49.450.000 vì trừ phí hoặc làm tròn | Hoá đơn còn dư nợ nhỏ, dễ bị bỏ quên |
| Chuyển thừa hoặc trả trước | Khách chuyển trước cho đơn chưa xuất hoá đơn | Khoản tiền treo, chưa biết ghi nhận vào đâu |
| Người khác chuyển hộ | Công ty mẹ hoặc đối tác trả thay khách | Tên người chuyển không khớp với tên khách trên hoá đơn |
Hệ quả chung là số liệu công nợ chậm cập nhật, khách đã trả vẫn bị nhắc và báo cáo dòng tiền lệch so với số dư thực. Xem thêm cách theo dõi bức tranh tổng thể trong bài quản lý dòng tiền doanh nghiệp.
Cách gắn mỗi mã QR với một hoá đơn để tự khớp tiền về
Nguyên tắc là mỗi khoản cần thu có một mã QR riêng, mang đúng số tiền và một mã tham chiếu không trùng lặp. Khi tiền về, hệ thống chỉ cần đọc mã tham chiếu trong nội dung và so số tiền để đề xuất khớp.
- Đặt quy tắc mã tham chiếu: ngắn, không dấu, không ký tự đặc biệt, ví dụ "HD0123" hoặc "KH045HD0123". Một số công cụ tạo mã giới hạn nội dung ở 25 ký tự, nên giữ mã ngắn.
- Tạo mã QR có sẵn số tiền cho từng hoá đơn: số tiền bằng số còn phải thu của hoá đơn đó, nội dung là mã tham chiếu.
- Gửi mã cùng chứng từ: in mã trên hoá đơn, đính kèm trong email báo giá hoặc trong tin nhắc thanh toán, để khách không phải tự gõ.
- Nhận dữ liệu giao dịch từ ngân hàng: lấy sao kê hoặc kết nối tài khoản để giao dịch tự về phần mềm, thay vì chép tay từ thông báo chuyển khoản.
- Khớp theo thứ tự ưu tiên: mã tham chiếu trùng và số tiền trùng thì đề xuất khớp; chỉ trùng một trong hai thì đưa vào danh sách cần kiểm tra.
- Người có thẩm quyền duyệt phần chưa chắc: các khoản chuyển gộp, chuyển thiếu, chuyển hộ cần kế toán xác nhận trước khi gạch nợ.
Nếu chưa dùng phần mềm, doanh nghiệp có thể tạo ảnh mã QR có sẵn số tiền bằng công cụ tạo mã QR miễn phí của FinanOne và theo dõi trạng thái thu trong file Excel theo dõi công nợ. Cách này phù hợp khi số hoá đơn còn ít.
Mẹo: với khoản trả nhiều đợt, tạo mã QR mới cho từng đợt theo số còn lại, giữ nguyên mã tham chiếu hoá đơn và thêm số đợt (ví dụ "HD0123D2").
Rủi ro thường gặp và cách phòng
Cổng Thông tin điện tử Chính phủ đã cảnh báo các thủ đoạn liên quan đến thanh toán bằng mã QR, trong đó có dán đè mã QR tại điểm bán và làm giả ảnh "chuyển khoản thành công". Cả hai đều nhắm vào khâu xác nhận đã nhận tiền.
| Rủi ro | Cách thức | Cách phòng |
|---|---|---|
| Ảnh chụp chuyển khoản giả | Dùng ứng dụng chỉnh sửa ảnh để tạo màn hình giao dịch thành công, đề nghị giao hàng hoặc nhận tiền mặt | Chỉ xác nhận khi giao dịch xuất hiện trên sao kê hoặc thông báo chính thức của ngân hàng |
| Mã QR bị dán đè | Dán mã của tài khoản khác lên mã tại quầy, cửa hàng, kho | Kiểm tra định kỳ mã in tại điểm bán; ưu tiên gửi mã động cho từng hoá đơn |
| Mã QR bị thay trong file gửi khách | Hoá đơn hoặc email bị chỉnh sửa trước khi đến khách | Nhắc khách kiểm tra tên người nhận hiện trên ứng dụng ngân hàng trước khi xác nhận |
| Nhân viên dùng tài khoản riêng | Gửi khách mã QR của tài khoản cá nhân | Chỉ dùng mã tạo từ tài khoản doanh nghiệp; công bố rõ tên tài khoản nhận trên hoá đơn và hợp đồng |
Cảnh báo: ảnh chụp màn hình không phải bằng chứng tiền đã về. Theo khuyến nghị trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, cần chờ thông báo biến động số dư từ ngân hàng; ảnh giả thường khác ảnh thật về màu sắc, phông chữ hoặc thời gian.
Thanh toán QR liên thông quốc tế
Theo tin của NAPAS ngày 06/06/2026, dịch vụ thanh toán QR xuyên biên giới mang tên VietQRGlobal đã kết nối hai chiều với Thái Lan, Lào và Campuchia, và đã kết nối chiều khách Trung Quốc, Hàn Quốc thanh toán tại Việt Nam. Với doanh nghiệp có khách du lịch hoặc đối tác trong khu vực, đây là kênh thu thêm bên cạnh thẻ quốc tế; phạm vi ngân hàng tham gia cần kiểm tra với ngân hàng của doanh nghiệp.
Câu hỏi thường gặp
VietQR là gì, có phải ứng dụng riêng không?
VietQR không phải ứng dụng riêng mà là thương hiệu chung cho dịch vụ thanh toán, chuyển khoản bằng mã QR qua mạng lưới NAPAS. Người dùng quét mã VietQR bằng chính ứng dụng ngân hàng của mình.
Mã QR chuyển khoản có sẵn số tiền tạo ở đâu?
Có thể tạo trong ứng dụng ngân hàng, trên vietqr.net hoặc bằng công cụ như trình tạo mã QR của FinanOne. Nên điền cả số tiền và nội dung là mã hoá đơn để dễ đối soát.
Thanh toán bằng mã QR có mất phí không?
Phí (nếu có) do ngân hàng của người chuyển quy định theo biểu phí riêng của từng ngân hàng. Doanh nghiệp nên kiểm tra biểu phí hiện hành của ngân hàng mình.
Khách đã chuyển khoản nhưng chưa thấy thông báo thì làm sao?
Kiểm tra sao kê tài khoản trên ứng dụng hoặc internet banking của doanh nghiệp, không dựa vào ảnh chụp màn hình khách gửi. Nếu sau thời gian hợp lý vẫn không thấy, đề nghị khách liên hệ ngân hàng của họ để tra soát.
QR tĩnh có dùng cho hoá đơn công ty được không?
Dùng được, nhưng khách phải tự nhập số tiền và nội dung nên dễ sai và khó đối soát. Với hoá đơn B2B, mã QR động có sẵn số tiền và mã hoá đơn phù hợp hơn.
Một giao dịch thanh toán QR chuyển tối đa bao nhiêu tiền?
Theo thông báo của NAPAS khi ra mắt dịch vụ, mỗi giao dịch Chuyển nhanh NAPAS247 bằng mã VietQR dưới VND 500.000.000. Hạn mức thực tế còn phụ thuộc cài đặt của ngân hàng người chuyển.
FinanOne gửi mã VietQR đúng số tiền và khớp tiền về với hoá đơn.
FinanOne tự động gửi email nhắc thanh toán theo lịch bạn đặt (trước, đúng hoặc sau hạn), kèm link thanh toán và mã VietQR đúng số tiền; nội dung nhắc cũng được soạn sẵn để bạn gửi qua Zalo (nhắc thanh toán). Với tài khoản Shinhan, MB, VPBank, BIDV đã liên kết trực tiếp, giao dịch tự cập nhật và được khớp với đơn hàng, hoá đơn theo mã tham chiếu, số tiền và người mua. Khoản khớp chắc chắn được ghi tự động (có thể tắt); khoản chưa chắc hiện để bạn xác nhận (đối soát ngân hàng).
Nguồn tham khảo
- NAPAS — NAPAS và các ngân hàng chính thức ra mắt thương hiệu VietQR và dịch vụ chuyển tiền nhanh NAPAS247 bằng mã QR
- NAPAS — NAPAS FastFund 247 with VietQR code service
- NAPAS — Giới thiệu phương thức thanh toán xuyên biên giới qua mã QR tại "Ngày Tài chính số 2026" (06/06/2026)
- NAPAS — Thanh toán QR code: minh bạch và trải nghiệm không giới hạn (19/11/2025)
- Cổng TTĐT Chính phủ — Thủ đoạn lừa đảo mới: dán đè mã QR code khác lên để nhận tiền (09/04/2024)
- Cổng TTĐT Chính phủ — Cảnh báo lừa đảo khi quét mã QR (07/09/2023)
- Mastercard Developers — Generate QR Code for Merchants (trường Point of Initiation Method theo chuẩn EMVCo)
- VietQR.io (Casso) — API tạo mã QR